Makine sanayiimizin karşı karşıya bulunduğu sorunların doğru tespit edilmesi ve çözüm odaklı politikaların geliştirilebilmesi, sektörümüzün ekonomik görünümünün güncel, güvenilir ve karşılaştırılabilir verilerle ortaya konulmasını gerektiriyor. Üretimden istihdama, iç ve dış pazardan yatırım eğilimlerine kadar yaşanan gelişmelerin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesini, sanayimizin geleceğine ilişkin kararların sağlıklı bir zeminde alınması bakımından büyük önem taşıyan bir ihtiyaç olarak görüyoruz.
Bu anlayışla, Türkiye’deki makine imalatçılarının tek çatı kuruluşu Makina İmalatçıları Birliği (MİB) olarak, “Türkiye Makine Sanayii Göstergeleri” bültenini yayımlamaya başladık.
Bülteni okumak için tıklayın.
Bundan böyle her ayın üçüncü çarşamba günü Türkçe ve İngilizce olarak yayımlayacağımız bültenimizde, makine sanayiimizin üretim, istihdam, kapasite kullanımı, iç ve dış pazar, fiyat, maliyet ve beklenti göstergelerini bir araya getiriyoruz. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerini esas aldığımız bu çalışmayla, güncel gelişmeleri geçmiş dönemlerle ve imalat sanayiinin genel eğilimleriyle karşılaştırıyor; sektörümüzün mevcut durumunu, karşı karşıya bulunduğu sorunları ve geleceğe ilişkin beklentilerini somut veriler ışığında değerlendiriyoruz.
Amacımız, makine sanayiimizin ekonomik görünümünü ortaya koymanın ötesinde, sektörümüzün ihtiyaçlarının doğru anlaşılmasına, sanayi politikalarının veriye dayalı olarak şekillendirilmesine ve tüm paydaşların ortak bir bilgi zemini üzerinden değerlendirme yapabilmesine katkı sağlamaktır.
İlk Bültenimizde Üretimdeki Daralma ve İç Talepteki Zayıflama Öne Çıkıyor
18 Kasım 2026 tarihli ilk “Türkiye Makine Sanayii Göstergeleri” bültenimizde derlediğimiz veriler, makine sanayiimizde 2024 yılında başlayan üretim kaybının sürdüğünü gösteriyor.
Makine sanayii üretimi Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %3,7, yılın ilk dokuz ayında ise %5,8 geriledi. Üretim endeksinin 97,4 seviyesine inerek 2021 yılı ortalamasının altında kalması, sektördeki daralmanın boyutunu ortaya koyuyor. Fiyat etkisinden arındırılmış iç pazar satışlarında yıllık bazda kaydedilen %4,5’lik düşüş ise üretim kaybının ağırlıklı olarak yurt içi yatırım talebindeki zayıflamadan kaynaklandığına işaret ediyor.
Ekim ayında %64,7 olarak gerçekleşen kapasite kullanım oranının imalat sanayii ortalamasının yaklaşık 10 puan altında kalması da sektörün mevcut üretim potansiyelinden yeterince yararlanamadığını gösteriyor.
Üretimdeki daralmanın etkileri istihdamda da hissediliyor. Son bir yılda makine sanayiinde ücretli çalışan sayısı yaklaşık 8 bin kişi azalarak 287,1 bine geriledi. Nitelikli işgücünün sektörden uzaklaşması, yalnızca mevcut üretim faaliyetleri açısından değil, talep koşullarının iyileşeceği dönemde üretim kapasitesinin yeniden harekete geçirilmesi bakımından da önemli bir risk oluşturuyor.
Dış ticaret verileri ise ihracattaki sınırlı artışa rağmen sektörün dış ticaret dengesindeki bozulmanın sürdüğünü ortaya koyuyor. TÜİK verilerine göre, 2026 yılının Ocak–Eylül döneminde makine ve aksamları ihracatı %2,7 artarak 19,2 milyar dolara ulaşırken, ithalat %3,9 artışla 33,1 milyar dolara yükseldi. Böylece ihracatın ithalatı karşılama oranı %57,9’a geriledi.
Makine Yatırımlarının Yeniden Canlandırılması Gerekiyor
Sektördeki üretim kaybının temel nedenlerinden biri olan iç yatırım talebindeki zayıflıkta, yüksek finansman maliyetleri belirleyici rol oynamaya devam ediyor.
Ekim ayında %51,4 seviyesinde gerçekleşen ticari kredi faizleri, makine imalatçılarının üretim ve yatırım faaliyetlerinin finansmanını güçleştirirken, makine kullanıcısı sanayi işletmelerinin yeni yatırım kararlarını da olumsuz etkiliyor.
Nitekim yatırım malı üreticilerinin gelecek üç aya ilişkin sipariş beklentileri pozitif olmakla birlikte geçen yılın gerisinde bulunuyor. Mevcut sipariş düzeylerinin normalin altında seyretmesi de iç yatırım talebinde henüz belirgin bir toparlanma yaşanmadığını gösteriyor.
MİB Değerlendirmesi
MİB olarak, makine sanayiimizi imalat sanayiimizin teknolojik dönüşümünde, verimlilik artışında ve üretim kapasitesinin geliştirilmesinde stratejik bir sektör olarak görüyoruz. Bu nedenle sektörümüzde yaşanan üretim kaybının etkilerinin yalnızca makine imalatçılarıyla sınırlı kalmadığını, sanayimizin bütününün teknolojik yenilenme sürecini ve gelecekteki rekabet gücünü de olumsuz etkilediğini değerlendiriyoruz.
Bu çerçevede, modernizasyon, otomasyon ve verimlilik yatırımlarını destekleyen uzun vadeli ve uygun maliyetli finansman mekanizmalarının geliştirilmesini, iç yatırım talebinin yeniden canlandırılması, mevcut üretim kapasitesinin korunması ve sanayimizin rekabet gücünün artırılması bakımından kritik önemde görüyoruz.