Direktif ve Tüzük arasındaki fark, yalnız isim farkı değildir. Direktifler AB üye devletleri tarafından ulusal hukuka aktarılır. Tüzük ise AB içinde doğrudan uygulanır. Bunun amacı, aynı makinenin farklı üye ülkelerde farklı yorumlarla karşılaşmasını azaltmaktır.
(EU) 2023/1230, 29 Haziran 2023’te Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve genel olarak 20 Ocak 2027’den itibaren zorunlu uygulanacak.
Bu tarihten önce AB pazarına ilk kez arz edilen makineler bakımından mevcut 2006/42/EC rejimi uygulanmaya devam ediyor. 20 Ocak 2027 ve sonrasında ise ilk kez AB pazarına arz edilecek veya hizmete sunulacak ürünlerde yeni Tüzük esas alınacak.
Geçişte önemli bir belge ayrımı vardır: 2006/42/EC Madde 12 kapsamında verilmiş EC tip inceleme belgeleri ve onay kararları, kendi geçerlilik süreleri dolana kadar geçerliliğini korur. Bu hüküm, 20 Ocak 2027 ve sonrasında ilk kez AB pazarına arz edilen ürünün yeni Tüzüğün diğer uygulanabilir gereklerinden muaf olduğu anlamına gelmez.
Türkiye bakımından önemli ayrım
AB Tüzüğü, Türkiye’de yalnız “Tüzük” olduğu için otomatik olarak iç hukuk kuralı haline gelmez. Türkiye’de bugün Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) yürürlüktedir.
Buna karşılık Türkiye’den AB’ye 20 Ocak 2027’den itibaren ilk kez arz edilecek makine ve ilgili ürünlerin AB pazar erişimi için 2023/1230’a uygun olması gerekir. Türkiye’deki ulusal uyum düzenlemesi ayrıca yapılacaktır.
Mevzuat dayanağı ve kaynak: Regulation (EU) 2023/1230, Madde 51, Madde 52(2) ve Madde 54; Türkiye bakımından Türkiye Ürün Kuralları Veri Tabanı / Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT).
Mevcut sistemle yeni sistem arasındaki temel farklar
| Konu | 2006/42/EC döneminde | 2023/1230 ile |
| Hukuki yapı | Direktif; üye devletlerde ulusal aktarıma ihtiyaç vardı. | Tüzük; AB üye devletlerinde doğrudan uygulanır. |
| Yüksek riskli liste | Ek IV. Bazı durumlarda uyumlaştırılmış standartla öz değerlendirme mümkündü. | Ek I, Bölüm A ve B olarak ayrıldı. Bölüm A’da öz değerlendirme yolu kapalı. |
| Yazılım | Dolaylı biçimde ele alınıyordu. | Güvenlik işlevi gören yazılım, belirli koşullarda güvenlik bileşeni olarak açıkça kapsama alınabiliyor. |
| Siber risk | Açık bir makine güvenliği başlığı değildi. | Kasıtlı veya kazara dijital müdahalenin güvenliği bozmaması açık bir gereklilik haline geliyor. |
| Makine öğrenmesi | Açık sınıflandırma yoktu. | Güvenlik fonksiyonunda kendi kendine evrilen makine öğrenmesi bazı durumlarda Ek I Bölüm A’ya giriyor. |
| Esaslı değişiklik | Ağırlıkla rehber ve yorumlarla yönetiliyordu. | Fiziksel veya dijital esaslı değişiklik yasal olarak tanımlanıyor. |
| Kullanım Talimatları | Kâğıt odaklıydı. | Kullanım talimatları belirli koşullarla dijital sunulabiliyor. |
| Güvenlik fonksiyonlarının testi | Standartlar ve mühendislik uygulaması üzerinden yürüyordu. | Kullanıcının uygun hallerde güvenlik fonksiyonlarını test edebilmesi açık bir tasarım gereği olarak yazılıyor. |