Bu yazıda ithal girdi katsayıları olan 0,1 ve 0,6 listelerinin mantığı, Yerli Katkı Oranı hesabına etkileri, kapsadıkları stratejik ürünler, güncelleme dönemleri ve bu mekanizmanın üreticilere sağladığı avantajlar hakkında özet bilgiler bulunmaktadır.
Yazı dizisindeki diğer yazıları görmek için tıklayın.
İthal Girdi Katsayıları: 0,1 ve 0,6
Yeni sistemin en önemli yeniliklerinden biri, ithal girdilere uygulanan katsayı mekanizmasıdır.
Normal koşullarda ithal edilen bir girdi, YKO hesabında tam bedeliyle ithal girdi olarak dikkate alınır. Ancak Türkiye’de üretimi olmayan veya üretimi kısıtlı olan bazı stratejik girdiler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından özel katsayı listeleri belirlenmiştir. Bu listelerde yer alan girdiler, ithal edilmiş olsalar bile YKO hesabında tam maliyetleriyle değil, belirlenen katsayıyla çarpılmış değerleri üzerinden dikkate alınır.
0,1 katsayılı listede yer alan bir ithal girdinin maliyetinin yalnızca %10’u ithal girdi olarak hesaba katılır.
0,6 katsayılı listede yer alan bir ithal girdinin maliyetinin ise %60’ı ithal girdi olarak hesaba katılır.
Firmalar 0,1 ve 0,6 katsayılı listelere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Yerli Malı için hazırladığı internet sayfası üzerinden ulaşabilirler.
İthal Girdi Katsayıları Neden Önemli?
Bu mekanizma, özellikle yüksek teknoloji üretimi yapan, ancak Türkiye’de üretilmeyen stratejik ara malları ithal etmek zorunda kalan sanayiciyi destekler. Başka bir ifadeyle sistem, üreticiyi Türkiye’de üretimi olmayan kritik girdileri ithal etmek zorunda kaldığı için cezalandırmamakta; buna karşılık, yerli üretimi mümkün olan girdiler bakımından daha sıkı bir hesaplama disiplini getirmektedir.
Bununla birlikte 0,1 katsayılı liste yalnızca ithal girdiler açısından değil, aynı girdilerin Türkiye’de Sanayi Sicil Belgesi sahibi işletmelerce üretilmesi halinde uygulanacak yerli kabul oranı bakımından da önem taşımaktadır. 0,1 katsayılı listede yer alan girdiler Sanayi Sicil Belgesi sahibi işletmeler tarafından Türkiye’de üretiliyorsa %60 oranında yerli girdi olarak dikkate alınır.
0,1 ve 0,6 Katsayı Listelerinin Farkı
0,1 katsayılı liste, üretici lehine en yüksek avantajı sağlayan listedir. Bu listede yer alan ürünlerde ithal maliyet yükünün büyük kısmı YKO hesabında etkisizleştirilir.
0,6 katsayılı liste ise daha sınırlı bir avantaj sağlar. Bu listedeki girdilerde ithal maliyetin %60’ı hesaba dahil edilir; buna rağmen katsayısız ithal girdiye göre üretici lehine bir durum oluşur.
0,1 listesi genellikle Türkiye’de üretimi olmayan veya çok sınırlı üretim kapasitesi bulunan yüksek teknoloji, havacılık, elektronik, motor teknolojileri, stratejik kimyasallar, hassas mekanik parçalar ve özel sanayi girdilerini içerir.
0,6 listesi ise yine üretimi kısıtlı veya stratejik nitelikli girdileri kapsamakla birlikte, 0,1 listesine göre daha sınırlı hesaplama avantajı sağlar.
Yerli Malı Tebliği ve İthal Girdi Katsayıları Hakkında
Sık Sorulan Sorular
Soru: 0,1 ve 0,6 katsayı listeleri arasındaki fark nedir?
Temel fark, fiilen ithal edilen girdinin YKO hesabına hangi ağırlıkta dahil edileceğidir. 0,1 listesinde yer alan bir ithal girdinin maliyetinin sadece %10’u, 0,6 listesinde yer alan bir ithal girdinin ise %60’ı ithal girdi olarak dikkate alınır. Katsayı ne kadar düşükse, üreticinin YKO hesabı bakımından avantajı o kadar yüksektir.
Ayrıca 0,1 listesinde yer alan bir girdinin Türkiye’de Sanayi Sicil Belgesi sahibi bir işletme tarafından üretilmesi ve ilgili şartların sağlanması halinde, bu girdi belgesiz olsa dahi %60 oranında yerli girdi kabul edilir.
Soru: İthal girdi katsayıları Yerli Katkı Oranı’nı nasıl yükseltir?
Katsayı mekanizması, ithal girdinin hesaplamadaki ağırlığını düşürür. Örneğin yüksek maliyetli bir elektronik bileşen normalde tam bedeliyle ithal girdi sayılacakken, 0,1 listesinde yer alıyorsa sadece %10’luk kısmı ithal girdi olarak dikkate alınır. Böylece ürünün yerli katkı oranı matematiksel olarak yükselir. Ancak aynı ürün Türkiye’de Sanayi Sicil Belgesi sahibi bir tedarikçi tarafından üretilmişse, değerlendirme ithal girdi katsayısı üzerinden değil, tedarikçinin belge durumuna göre yerli kabul oranı (%60) üzerinden yapılır.
Soru: Katsayı listeleri arasındaki farkı bir örnekle açıklayabilir misiniz?
Basitleştirilmiş bir örnekle düşünelim: Bir üretici 100 TL maliyetli bir cihaz üretiyor olsun. Bunun 50 TL’si yerli işçilik ve yerli girdilerden, 50 TL’si ise ithal bir kritik parçadan oluşsun. Katsayı uygulanmadığında ürün %51 eşiğini aşamayabilir. Eğer bu ithal parça 0,1 listesinde yer alıyorsa, maliyetin yalnızca %10’u ithal girdi olarak dikkate alınır. Eğer 0,6 listesinde yer alıyorsa, maliyetin %60’ı ithal girdi olarak dikkate alınır. Bu nedenle 0,1 listesi, üreticiye 0,6 listesine göre daha güçlü bir hesaplama avantajı sağlar. Nihai resmi hesaplama, tebliğ ve uygulama esasları çerçevesinde mali uzman tarafından yapılmalıdır.
Soru: 0,1 listesinde hangi kritik ürünler var?
0,1 listesinde havacılık ve savunma sanayi girdileri, hava taşıtı iniş takımları, pervaneler, rotorlar, turbojet ve turbopropeller ile bunların kritik parçaları; elektronik entegre devreler, işlemciler, kontrolörler, bellek birimleri, Flash bellekler, D-RAM’ler, yarı iletken tertibat, diyotlar, transistörler, LED’ler, piezoelektrik kristaller, programlanabilir hafızalı kumanda cihazları; otomotiv ve motor teknolojileri kapsamında şanzımanlar, airbag sistemleri, belirli içten yanmalı motorlar, lityum iyon ve LFP bataryalar; stratejik kimyasallar, polimerler, titanyum, kobalt, magnezyum, nikel ve kalay gibi girdiler; ayrıca bilyalı, makaralı, iğne makaralı ve konik makaralı yataklar gibi hassas mekanik parçalar yer almaktadır.
Soru: 0,6 katsayılı ithal girdi listesinde hangi kimyasal ürünler bulunuyor?
Kaynaklarda 0,6 katsayılı listenin çeşitli kimyasal ve teknik ürünleri kapsadığı belirtilmektedir. 0,1 listesine göre daha sınırlı avantaj sağlayan bu liste, Türkiye’de üretimi olmayan veya kısıtlı olan bazı kimyasal ürünler ile sanayi parçalarını içermektedir. Ürün bazında kesin değerlendirme yapılırken Bakanlık tarafından yayımlanan güncel 0,6 katsayılı liste esas alınmalıdır.
Soru: İthal girdi katsayı listeleri ne sıklıkla değişiyor?
0,1 ve 0,6 katsayılı listeler her yıl Haziran ve Aralık aylarında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından gözden geçirilerek güncellenmektedir. Bu nedenle firmalarımızın kullandıkları kritik girdilerin listelerdeki durumunu düzenli takip etmesi gerekir.
Soru: Listeden bir ürünün çıkması bizi nasıl etkiler?
Eğer kullandığınız bir ithal girdi katsayı listesinden çıkarılırsa, bu girdinin hesaplamadaki ithal maliyet etkisi artabilir. Örneğin 0,1 katsayılı listede yer alan bir girdinin listeden çıkması halinde, daha önce maliyetinin sadece %10’u ithal girdi sayılırken, artık tam maliyetiyle ithal girdi kabul edilmesi gündeme gelebilir. Bu durum ürününüzün YKO’sunu aşağı çekebilir ve %51 eşiğinin altına düşürme riski yaratabilir.
Yeni Yerli Malı Tebliği Rehberi – Diğer Yazılar
- Yeni Yerli Malı Tebliği Rehberi Önsözü
- (1) Yeni Yerli Malı Tebliği, Amacı ve Kamu İhalelerindeki Önemi
- (2) Yeni Yerli Malı Tebliği Yürürlük Takvimi ve Geçiş Süreci
- (3) Yerli Katkı Oranı Nasıl Hesaplanır?
- (4) Yeni Yerli Malı Tebliği’nde İthal Girdi Katsayıları ve 0,1 – 0,6 Listelerinin Önemi
- (5) Yeni Yerli Malı Tebliği ile Tedarik Zinciri Yönetimi
- (6) Yeni Yerli Malı Tebliği’nde Yerli Kabul Edilen Özel Girdiler
- (7) Teknolojik Ürün Belgesi, Yazılım ve Yüksek Teknoloji Üretimi
- (8) Yerli Katkı Oranı Hesaplamaları: Örnek Senaryolar
- (9) Dijital Başvuru Süreci, ERP Kullanımı ve Veri Tutarlılığı
- (10) Kurumsal Görev Dağılımı ve Bakanlığın Müdahale Yetkisi
- (11) Denetim, Yaptırım ve İtiraz Mekanizmaları
- (12) Yerli Malı Belgesi İçin Hazırlık Kontrol Listesi