Bu yazıda Yerli Malı Belgesi alımında tedarik zinciri yönetiminin önemi, Sanayi Sicil Belgesi sahibi tedarikçilerin etkisi, küçük tutarlı girdilere uygulanan kurallar ve benzer ürün modellerinin belgelendirme süreçleri hakkında özet bilgiler bulunmaktadır.
Yazı dizisindeki diğer yazıları görmek için tıklayın.
Tedarik Zinciri Yönetimi: Yerli Malı Belgesi Artık Tek Firmanın Değil, Tüm Zincirin Meselesi
Yeni sistemde üretici sadece kendi üretimini değil, tedarik zincirini de izlemek zorundadır.
Bir üreticinin nihai ürün için Yerli Malı Belgesi alabilmesi, kullandığı girdilerin belgelendirilebilirliğine ve tedarikçilerinin durumuna bağlıdır. Tedarikçinin Sanayi Sicil Belgesi olup olmadığı, ürettiği girdinin kendi Sanayi Sicil Belgesi ve kapasite raporundaki üretim konusu ile uyumlu olup olmadığı, Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu bulunup bulunmadığı doğrudan önem kazanır.
Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu bulunmayan, ancak Sanayi Sicil Belgesi sahibi bir işletmeden alınan girdiler için belirli kolaylıklar tanınmıştır.
Eğer girdinin fatura tutarı nihai ürün maliyetinin %0,5’inden fazlaysa, tedarikçinin Sanayi Sicil Belgesi kapsamı ile ilgili girdi uyumluysa ve bu girdi için ayrıca Yerli Malı Belgesi veya Yerli Katkı Oranı Raporu bulunmuyorsa, Bakanlıkça belirlenen yerli kabul oranları uygulanır.
Bu çerçevede 0,1 katsayılı ithal girdi listesinde yer alan ve Sanayi Sicil Belgesi sahibi işletmeler tarafından üretilen girdiler %60 oranında yerli girdi kabul edilir. Diğer uygun girdiler için ise %40 yerli kabul oranının uygulanmasına devam edilir. Kalan kısım ithal girdi olarak dikkate alınır.
Fatura tutarı nihai ürün maliyetinin %0,5’ine kadar olan küçük tutarlı girdiler için ise ayrıca belge aranmayabilir. Ancak bu küçük girdilerin toplamı bakımından (bu girdiler toplam maliyetin %10’unu geçemez) sistemin öngördüğü sınırlar dikkate alınmalı ve mali uzman tarafından doğrulama yapılmalıdır.
Bu çerçevede firmaların tedarikçileriyle ilişkisini yeniden düzenlemesi gerekir.
Artık yalnızca fiyat, teslim süresi ve kalite değil; tedarikçinin Sanayi Sicil Belgesi, Yerli Malı Belgesi, Yerli Katkı Oranı Raporu, kapasite raporu uyumu ve belge yenileme disiplini de satın alma kararlarında etkili olmalıdır.
Yerli Malı Tebliği ve Yerli Katkı Oranı Hakkında
Sık Sorulan Sorular
Soru: Üretimimizde kullandığımız bir girdi için tedarikçimizin Yerli Malı Belgesi yok ancak Sanayi Sicil Belgesi var. Bu girdi hesabımızı nasıl etkiler?
Eğer girdinin fatura tutarı nihai ürün maliyetinizin %0,5’inden fazlaysa ve tedarikçinizin Sanayi Sicil Belgesi’ndeki üretim konusu ile ilgili girdi örtüşüyorsa, Bakanlıkça belirlenen oran üzerinden yerli girdi olarak dikkate alınabilir.
Bu noktada iki ihtimal vardır: Girdi 0,1 katsayılı ithal girdi listesinde yer alıyor ve Türkiye’de Sanayi Sicil Belgesi sahibi işletme tarafından üretiliyorsa %60 oranında yerli kabul edilir. Diğer uygun girdilerde ise %40 yerli kabul oranı uygulanır. Kalan kısım ithal girdi olarak dikkate alınır.
Soru: Tedarikçimizin Sanayi Sicil Belgesi olmaması bizi etkiler mi?
Evet. Tedarikçinin Sanayi Sicil Belgesi bulunmaması, o girdinin yerli girdi olarak kabul edilmesini zorlaştırır. Bu durum nihai ürününüzün Yerli Katkı Oranı’nı düşürebilir. Yeni dönemde tedarikçi seçimi, yerli malı belgelendirme stratejisinin ayrılmaz bir parçası haline gelmektedir.
Soru: Küçük tutarlı girdiler için ayrıca belge aranacak mı?
Fatura tutarı nihai ürün maliyetinin %0,5’ine kadar olan küçük girdiler için, mali uzmanın onayıyla ayrıca belge aranmayabilir. Ancak bu kolaylığın toplam maliyet içindeki sınırları ve denetim riski dikkate alınmalıdır. Bu tür girdilerin toplamı maliyetin %10’unu geçemez. Çok sayıda küçük girdinin sistematik biçimde yanlış sınıflandırılması ara kontrolde sorun yaratabilir.
Soru: Birbirine çok benzeyen 10 farklı model ürün üretiyoruz. Her biri için ayrı belge mi almalıyız?
Temel kural her ürün için ayrı belge düzenlenmesidir. Ancak teknik özellikleri, üretim süreçleri, girdileri ve fonksiyonel özellikleri benzer olan ürünler için teknik uzman değerlendirmesi sonucunda tek belge düzenlenmesi mümkün olabilir. Orta-yüksek ve yüksek teknoloji ürünlerinde ise her ürün için ayrı belge düzenlenmesi esastır.
Yeni Yerli Malı Tebliği Rehberi – Diğer Yazılar
- Yeni Yerli Malı Tebliği Rehberi Önsözü
- (1) Yeni Yerli Malı Tebliği, Amacı ve Kamu İhalelerindeki Önemi
- (2) Yeni Yerli Malı Tebliği Yürürlük Takvimi ve Geçiş Süreci
- (3) Yerli Katkı Oranı Nasıl Hesaplanır?
- (4) Yeni Yerli Malı Tebliği’nde İthal Girdi Katsayıları ve 0,1 – 0,6 Listelerinin Önemi
- (5) Yeni Yerli Malı Tebliği ile Tedarik Zinciri Yönetimi
- (6) Yeni Yerli Malı Tebliği’nde Yerli Kabul Edilen Özel Girdiler
- (7) Teknolojik Ürün Belgesi, Yazılım ve Yüksek Teknoloji Üretimi
- (8) Yerli Katkı Oranı Hesaplamaları: Örnek Senaryolar
- (9) Dijital Başvuru Süreci, ERP Kullanımı ve Veri Tutarlılığı
- (10) Kurumsal Görev Dağılımı ve Bakanlığın Müdahale Yetkisi
- (11) Denetim, Yaptırım ve İtiraz Mekanizmaları
- (12) Yerli Malı Belgesi İçin Hazırlık Kontrol Listesi